MV với đề tài Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người

TGPSG -- “Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người” - đây là tựa đề của một MV mang nội dung sứ điệp Ngày Thế giới Truyền Thông xã hội năm 2026.

Sau khi xem và nghe MV này, có một số người thắc mắc: “Những giai điệu và hình ảnh trong MV này đều mang đậm nét AI, không hề có khuôn mặt thật và giọng nói thật của một nhân vật nào có tên có tuổi đang sống thật ở ngoài đời cả. Như vậy có mâu thuẫn với chính tựa đề của MV, có quan tâm đến việc ‘gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt thật của con người’ hay không?”

Những tác phẩm chỉ mang hình vẽ và con chữ

Chúng ta hãy nhớ đến các phim hoạt hình nổi tiếng của Walt Disney từng được phổ biến khắp nơi trên thế giới, và phim hoạt hình “King of kings” của Hàn Quốc vừa mới được trình chiếu tại các rạp hát của thành phố. Vì đó là các phim hoạt hình gồm các hình vẽ, nên trong các bộ phim này, không hề có khuôn mặt thật của một nhân vật nào có tên có tuổi từng sống thật ngoài đời. Chỉ là những hình vẽ thôi. Thế mà những phim đó đều rất nhân văn hoặc rất thiêng liêng, luôn có giá trị “gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”, rất đáng được thưởng thức lâu dài.

Chúng ta cũng hãy nhớ đến lá thư tình của một chàng trai, gửi cho một cô gái đang yêu anh. Nhìn vào lá thư này, cô chỉ thấy những con chữ ngoằn ngoèo, không hề thấy khuôn mặt thật và cũng không hề nghe được cung giọng thật của người mình yêu trong lá thư này. Chỉ là những con chữ thôi. Vậy lá thư tình đó có “gìn giữ được tiếng nói và khuôn mặt con người” nơi chàng trai mình yêu không? Cô gái đó - cũng như bao cô gái khác nhận được thư tình của người mình yêu - có nên bỏ qua, không thèm đọc những lời lẽ tha thiết được viết trong lá thư tình gửi cho mình không?

Một lá thư tình ngắn ngủi, một MV chỉ dài chưa đến năm phút, hay những bộ phim hoạt hình vừa dài vừa rất công phu được nhắc đến trên đây, tất cả đều đã được thực hiện bởi những trái tim rất tha thiết của các tác giả con người thực sự, diễn tả rất trung thành và chân thực sứ điệp được gửi gắm, với mong ước “gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người” trong từng chi tiết.

“Digital first, People always”

Vào sáng ngày 11-12-2025 tại Hội nghị Bismeet 2025 ở Hong Kong, ông Edwin Lopez - Giám đốc bộ phận vận hành cấp cao của EWTN vùng châu Á Thái Bình Dương - đã có bài thuyết trình mang tựa đề “AI và Sứ mạng truyền thông sự thân tình”, trong đó ông nhắc lại nguyên tắc “Digital first, People always - Bắt đầu với kỹ thuật số, nhưng luôn phải có con người”. Nguyên tắc này phân định vai trò của công nghệ và con người.

a. Digital First: Bắt đầu với Kỹ thuật số

Trong thời đại AI, mọi chiến lược, quy trình, sản phẩm… được thiết kế trước tiên trên nền tảng số, thu thập dữ liệu, sử dụng AI, thao tác tự động hóa... với ý thức rõ rệt rằng: không phải chỉ “chuyển đổi số cho có”, mà phải biết “tư duy số” ngay từ đầu.

b. People Always: Nhưng luôn phải có con người

Dù công nghệ có mạnh đến đâu, cũng không được lấn át giá trị của con người. Con người bao trùm tất cả mọi tiến trình. Đồng thời, công nghệ phải phục vụ cho phẩm giá, nhu cầu và sự phát triển toàn diện của con người:

- AI hỗ trợ quyết định, chứ không được tước quyền quyết định của con người.

- Kỹ thuật AI tự động hóa nhiều hoạt động, giúp giảm bớt nhiều sự nặng nhọc, đảm đương nhiều mối nguy hiểm thay cho con người, nhưng không được làm mất phẩm giá lao động của con người.

- AI thu thập dữ liệu, nhưng luôn phải tôn trọng những dữ liệu riêng tư của từng cá nhân.

Công nghệ chỉ là phương tiện, con người mới là mục đích. Kỹ thuật số có thể khởi sự, nhưng con người luôn phải theo dõi và định hướng cho nó.

Quá trình thực hiện MV

Để thực hiện MV mang tính sinh hoạt vui tươi (không phải là bài thánh ca) trong thời đại AI và mang đề tài AI theo nguyên tắc “Digital first - People always”, các tác giả của MV này phải dùng AI để nói về AI.

Cần lưu ý rằng không thể chỉ ra một câu lệnh (prompt) đơn giản mà có thể làm xong một MV như thế. Phải mất khá nhiều công phu. Trước hết, phải soạn nội dung của sứ điệp Ngày Thế giới Truyền Thông xã hội năm 2026 thành những câu thơ có vần có điệu. Rồi khi sử dụng AI để tạo ra rất nhiều giọng hát, giai điệu và hợp âm khác nhau cho nội dung ấy, các tác giả phải lựa chọn giọng hát, giai điệu và hòa âm nào thích hợp nhất; phải ra lệnh cho AI sửa lại rất nhiều chi tiết cho rõ tiếng, đúng lời, đúng vần điệu Việt Nam, và luôn trung thành với sứ điệp. Có lúc, khi AI không thể thực hiện được một số lời ca theo ý của mình, các tác giả phải nhờ một ca sĩ hát 'mộc' những lời ca này, rồi nhờ AI chuyển đổi, hòa âm, phối khí, đệm nhạc lại, sao cho những lời ca ấy thích hợp với toàn thể bài hát. Sau đó phải dùng AI để thực hiện hình ảnh và video diễn tả chính xác từng chi tiết nội dung. Việc này đòi hỏi chuyên môn cao và nhiều công phu.

Từ đầu đến cuối quá trình thực hiện MV, tất cả đều có sự hiện diện và kiểm soát của các tác giả con người, với trái tim rung động theo từng con chữ và từng nốt nhạc được tạo ra, với những đòi hỏi khắt khe của những đầu óc luôn nỗ lực cảnh giác và phân định, với tâm hồn của các tín hữu thành tâm cầu nguyện cho tác phẩm ngắn của mình có giá trị loan báo Tin Mừng. Vì thế, không thể nói rằng MV này không có hơi ấm của con người. Dù chỉ là một MV dài chưa đầy năm phút, nhưng từng câu chữ, từng nốt nhạc, từng hình ảnh đều mang nỗ lực “gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”, hầu có thể đặc biệt sử dụng MV này trong buổi cử hành Ngày Thế giới Truyền thông xã hội 2026.

Ở đây cũng rất cần lưu ý thêm rằng, giống như hình chụp từ máy ảnh của các nhiếp ảnh gia không làm mất việc của các họa sĩ vẽ tranh, việc sáng tác nhạc hay vẽ hình với AI không cạnh tranh với các nhạc sĩ và họa sĩ chuyên nghiệp không thích AI. Các nhạc sĩ cũng như các họa sĩ chuyên môn và tài hoa ấy, không dùng đến AI, đã và đang thực hiện những tác phẩm cực kỳ tuyệt vời, làm say đắm lòng người. Tuy nhiên, mỗi lĩnh vực đều có giá trị riêng, theo những mục đích và hoàn cảnh riêng mà các tác giả đang sống và thực hiện theo nhu cầu của cộng đoàn hay của riêng mình.

Tất nhiên, các nhạc sĩ và các họa sĩ chuyên nghiệp trong thời đại AI cần phải sáng suốt phân định và nỗ lực sáng tạo hơn rất nhiều để phát huy vai trò độc đáo và không thể thay thế của mình trong thời đại này, khi mà các thuật toán AI đang nhúng tay vào mọi sự một cách hết sức nhanh chóng. Họ cũng chẳng cần phải thắc mắc khi có những người không biết quá nhiều về âm nhạc vẫn có thể dùng AI để tạo ra những bản nhạc cần thiết cho mình và cộng đoàn của mình khi hoàn cảnh đòi buộc. Thời đại AI đang làm cho con người có nhiều khả năng hơn.

Đồng thời, như các văn kiện Tòa Thánh cảnh báo, cần phải phải tạo ra ‘liên minh sáng suốt’ để đòi hỏi các thuật toán của AI phải minh bạch, phải tôn trọng bản quyền và quyền riêng tư của người khác.

Trong sự tôn trọng bản quyền, chúng ta cũng cần phải ý thức rằng: mọi kiến thức ta có đều là thu thập được từ bao nhiêu người khác, chứ không phải tự mình mà có. Mọi tác phẩm ta làm ra đều có dấu ấn từ nhiều nguồn khác nhau. Tôn trọng bản quyền chính là không được phép chép nguyên văn hoặc nguyên bản của tác phẩm do người khác tạo ra. Nhưng những hơi hướng loáng thoáng từ nơi này nơi khác vẫn có thể lảng vảng trong các tác phẩm của mình, tùy theo cung cách âm nhạc hay thể loại hình ảnh mình chọn lựa đi theo.

Nội dung của MV

Dưới đây là lời ca của MV “Gìn giữ tiếng nói và khuôn mặt con người”, mang nội dung của Sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông xã hội năm 2026.

ĐK. Hãy giữ lấy điều chân thật
Hãy giữ lấy chính con người.

Sáng suốt sử dụng những công nghệ hay
Làm cho tim ta gặp Chúa muôn nơi
Để cho công nghệ phục vụ con người.

1. Mỗi khuôn mặt, mỗi tiếng nói riêng
Là dấu ấn tình yêu thiêng liêng
Mang trong tim ơn gọi nhiệm mầu
Để gặp nhau, tình nghĩa thẳm sâu.

2. Nhưng có những lạm dụng công nghệ
Giả giọng nói, giả mối tương quan
Trí tuệ nhân tạo thành dối gian
Tình người ra úa tàn, tồi tệ.

3. Khi máy trả lời nhanh như chớp
Khiến nhiều người tin đến choáng ngợp
Quá tin máy móc, mất suy tư
Mất bản thân, thành kẻ đui mù.

Đừng phó mặc đầu óc, con tim
Cho trí tuệ nhân tạo thao túng
Hãy tỉnh táo, biết sai hay đúng
Biết dùng máy móc cách khôn ngoan.

ĐK. Hãy giữ lấy điều chân thật
Hãy giữ lấy chính con người.

Giữ lấy tiếng nói, giữ lấy khuôn mặt
Giữ lấy trái tim yêu thương chân thật
Giữ lấy sự thật, giữa bao gian tà
Đừng để thế giới ảo cuốn đi xa.

Giữ lấy tiếng nói, giữ lấy khuôn mặt
Giữ lấy chính mình giữa bao đổi thay
Cùng nhau bước tới, xây đời yêu thương
Để công nghệ phục vụ con người.

4. Ta miệt mài ở bên những gì?
Bên máy móc để rồi quên đi
Quên đến gặp những người thân thiết,
Sống ảo như thế, có ích chi?

Bong bóng máy tính vây bọc ta
Khiến ta quên người gần, người xa
Quên những khác biệt như trăm hoa
Tỏa muôn hương phong phú chan hòa.

5. Dùng trí tuệ nhân tạo thao túng
Bóp méo lịch sử, sai thành đúng
Dùng thuật toán thực hiện mưu đồ
Những gian trá đó cần chặn đứng.

Sự thật cần ánh sáng soi đường
Không chỉ là xác suất vô thường
Hãy kiểm chứng, phân định tỏ tường
Không theo đường gian dối bất lương.

6. Cùng xây dựng liên minh đúng lúc
Có trách nhiệm, hợp tác, giáo dục
Kiểm tra thuật toán cách phân minh
Tạo cơ chế truyền thông sáng suốt.

Giữ lấy tiếng nói, giữ lấy khuôn mặt
Giữ lấy trái tim yêu thương chân thật
Giữ lấy sự thật, giữa bao dối gian
Cùng nhau xây dựng thế giới hiệp thông
Để công nghệ phục vụ yêu thương
Tình người luôn mãi mãi tỏa hương.

ĐK. Hãy giữ lấy điều chân thật
Hãy giữ lấy chính con người.

Sáng suốt sử dụng những công nghệ hay
Làm cho tim ta gặp Chúa muôn nơi
Để cho công nghệ phục vụ con người.

Giuse Vi Hữu