Dịch vụ Tị nạn Dòng Tên Cameroon phục vụ những người bị lãng quên

Tác giả: Claudia Torres

Cao Trí biên dịch

TGPSG/Vatican News -- Dịch vụ Tị nạn Dòng Tên là một trong những tổ chức nhân đạo cung cấp sự trợ giúp thiết yếu cho những người buộc phải di dời tại Cameroon, nơi xung đột vũ trang, biến đổi khí hậu và việc cắt giảm viện trợ đã làm trầm trọng thêm khó khăn của hàng triệu người. Khi chuyến Tông du của Đức Giáo hoàng Lêô XIV thu hút sự chú ý mới đến khu vực này, JRS nhìn lại những thách đố và hy vọng của người tị nạn tại Cameroon.

Cameroon đang đối diện với một cuộc khủng hoảng nhân đạo đa chiều, chủ yếu do xung đột nội bộ và khu vực gây ra, đồng thời bị làm trầm trọng thêm bởi biến đổi khí hậu và việc cắt giảm viện trợ.

Trong nhiều năm, xung đột vũ trang giữa chính phủ và các lực lượng ly khai tại các vùng nói tiếng Anh của đất nước, cuộc khủng hoảng Anglophone – đã khiến nhiều người phải di dời trong nước. Ngoài ra, những người tị nạn chạy trốn bạo lực ở Nigeria và Cộng hòa Trung Phi đã tìm nơi trú ẩn tại các vùng Đông, Adamawa và Viễn Bắc của Cameroon.

Theo UNHCR, “tính đến ngày 30/6/2025, số người phải di dời tại Cameroon đã đạt 2,1 triệu, bao gồm 969.000 người di dời trong nước (IDPs), 699.500 người trở về từ tình trạng di dời, và 431.000 người tị nạn và người xin tị nạn.”

Đáp ứng cuộc khủng hoảng

Trong bối cảnh nhân đạo phức tạp này, một tác nhân quan trọng trong việc ứng phó với các cuộc khủng hoảng là Dịch vụ Tị nạn Dòng Tên (JRS). Ban đầu, tổ chức này đã đáp ứng làn sóng người tị nạn chạy trốn bạo lực tại Cộng hòa Trung Phi, và sau đó mở rộng nỗ lực để hỗ trợ những người chạy trốn các cuộc tấn công của các nhóm vũ trang như Boko Haram tại Nigeria. Hiện nay, JRS hoạt động trên nhiều khu vực trong cả nước.

Trong cuộc trao đổi với Vatican News, ông Ousmane N’Gaide, Giám đốc quốc gia của Dịch vụ Tị nạn Dòng Tên Cameroon–Cộng hòa Trung Phi, và ông Eric Banlav, Trưởng bộ phận chương trình, cho biết tổ chức hiện đang hỗ trợ khoảng 70.000 người tị nạn Nigeria tại trại tị nạn Minawao ở vùng Viễn Bắc. “Tại đó, chúng tôi hỗ trợ họ bằng cách giúp họ tham gia vào các hoạt động tạo thu nhập bền vững,” ông Banlav nói, để họ có thể tự chăm lo các nhu cầu khác của mình.

Một trong những dự án của JRS tập trung cụ thể vào việc hội nhập nghề nghiệp cho những người trẻ bị di dời từ Cộng hòa Trung Phi tại vùng Adamawa. Những người tham gia chương trình được đào tạo trình độ cao về các kỹ năng như may mặc, để họ có thể tự nuôi sống bản thân trong tương lai.

Lễ tốt nghiệp và trao các bộ khởi nghiệp cho những học viên trẻ bị di dời từ Cộng hòa Trung Phi đã hoàn thành khóa đào tạo nghề may, trong khuôn khổ dự án “Hội nhập nghề nghiệp cho thanh niên bị di dời từ Cộng hòa Trung Phi tại vùng Adamawa, Cameroon.” Ảnh chụp ngày 7/11/2025 tại Tòa Giám mục Ngaoundéré, Cameroon (do JRS cung cấp)

Một dự án khác tập trung vào việc khôi phục giáo dục và thúc đẩy khả năng chống chịu môi trường cho các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ở vùng Viễn Bắc. Thông qua đó, JRS thúc đẩy giáo dục bằng cách phân phát các bộ dụng cụ học tập cho học sinh tiểu học trong khu vực.

Trong khi JRS ứng phó với tình trạng di dời xuyên biên giới tại các vùng Viễn Bắc và Đông, thì cuộc khủng hoảng ở các vùng Tây Bắc và Tây Nam của Cameroon lại đặt ra một thách thức nội bộ khác. Cuộc khủng hoảng ở ‘Khu vực nói tiếng Anh’ đang tiếp diễn đã khiến vô số người phải di dời trong nước, tạo ra những nhu cầu nhân đạo cấp bách tại những khu vực vốn đã gặp khó khăn vì bất ổn.

Mặc dù nhiều người tị nạn chạy trốn bạo lực cực đoan, ông Banlav chỉ ra rằng xung đột không phải là nguyên nhân duy nhất dẫn đến tình trạng di dời ở khu vực Sahel. Các yếu tố môi trường cũng đóng vai trò đáng kể, đó là lý do vì sao JRS đang huy động các cộng đồng và người tị nạn tham gia vào sứ mạng này “nhằm chống biến đổi khí hậu thông qua các thực hành môi trường bền vững,” ông nói.

Làm trầm trọng thêm những thách đố này là tình trạng thiếu hụt tài chính sau khi Hoa Kỳ cắt giảm viện trợ vào năm 2025, điều đã tạo ra khoảng cách lớn giữa nhu cầu nhân đạo và nguồn lực sẵn có. “Khoảng cách này là rất lớn,” ông N’Gaide nói, và điều đó đã dẫn đến việc cắt giảm các dự án cứu sống.

Ông N’Gaide giải thích rằng nguồn hỗ trợ lớn nhất mà JRS hiện nhận được đến từ “mạng lưới Giáo hội” cũng như các đối tác dựa trên đức tin khác trên khắp thế giới. Những đối tác này bao gồm Tổng Giáo phận Cologne và các tổ chức Dòng Tên tại Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Bỉ và Đức.