Chile tiến tới việc gia nhập danh sách ngày càng nhiều các quốc gia cấm mang thai hộ

Tác giả: Bryan Lawrence Gonsalves

PX. Nguyễn Hữu Sang (TGPSG) biên dịch theo Aleteia

TGPSG/Aleteia -- Các nhà lập pháp thúc đẩy dự luật lưỡng đảng sau khi vượt qua cửa ải đầu tiên tại Quốc hội.

Vài tuần sau khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV tái khẳng định lập trường của Giáo hội rằng mang thai hộ là sự xâm phạm phẩm giá con người, các nhà lập pháp Chile đã có bước đi quan trọng nhằm tiến tới cấm hoàn toàn hình thức này trên toàn quốc.

Ngày 9 tháng 1 năm 2026, trong cuộc gặp Ngoại giao đoàn, Đức Thánh Cha nhấn mạnh rằng mang thai hộ biến việc mang thai thành một dịch vụ có thể mặc cả, làm suy giảm phẩm giá của người phụ nữ và trẻ em. Lời nhắc ấy tiếp nối nỗ lực lâu dài của các Đức Giáo hoàng trong việc bảo vệ sự sống con người, không để sự sống bị hạ thấp thành sản phẩm hay giao dịch - một nguyên tắc được Thánh Gioan Phaolô II trình bày cách rõ ràng trong thông điệp Evangelium Vitae (Tin Mừng Sự Sống).

Tại Chile, Hạ viện đang xúc tiến dự luật cấm và chế tài mang thai hộ, coi đây là hành vi trái với phẩm giá của những người liên quan và là sự thương mại hóa vô đạo đức đối với việc mang thai.

Đồng thuận hiếm có tại Ủy ban Gia đình

Ủy ban Gia đình của Hạ viện Chile đã thông qua dự luật theo nguyên tắc chung với tỷ lệ nhất trí, cả chín dân biểu đều bỏ phiếu thuận. Sự ủng hộ trải rộng khắp các khuynh hướng chính trị, đánh dấu một khoảnh khắc hiếm hoi đồng thuận trước một vấn đề xã hội nhạy cảm.

Những người ủng hộ lập luận rằng Nhà nước cần vạch ra các ranh giới pháp lý rõ ràng liên quan đến việc mang thai và làm cha mẹ, nhất là khi các lợi ích thương mại có nguy cơ đẩy phụ nữ và trẻ em dễ bị tổn thương vào tình trạng bị khai thác.

Những điều mà dự luật sẽ cấm và phạt tiền

Dự luật không chỉ hình sự hóa các thỏa thuận mang thai hộ, mà còn cấm mọi hình thức trung gian, quảng bá, tổ chức và thương mại hóa hoạt động này. Phạm vi áp dụng bao gồm cả sự tham gia của nhân viên y tế và bất cứ hoạt động nào nhằm tạo thuận lợi cho mang thai hộ thông qua thỏa thuận tài chính hay hợp đồng.

Các hành vi phạm tội có thể bị trừng phạt bằng cách phạt tù và phạt tiền, đặc biệt trong những trường hợp lợi dụng hoàn cảnh dễ bị tổn thương của phụ nữ.

Ngoài ra, dự luật còn đưa ra biện pháp phòng ngừa liên quan đến y tế và nhận con nuôi: hạn chế chuyển giao trứng cho mục đích sinh sản trong khuôn khổ mang thai hộ, đồng thời đặt điều kiện đối với khả năng nhận con nuôi của những cá nhân hay cặp đôi từng tham gia thỏa thuận mang thai hộ.

Bên trong luật pháp Chile: Lệnh cấm mang thai hộ đang được tiến triển thế nào

Chile có một quốc hội lưỡng viện, gồm Hạ viện và Thượng viện. Hầu hết các dự luật đều được xem xét trước tiên bởi một ủy ban chuyên trách trong Hạ viện, ủy ban này sẽ xem xét đề xuất và quyết định có thông qua hay không. Nếu ủy ban thông qua, dự luật sẽ được đưa ra toàn thể Hạ viện để tranh luận và bỏ phiếu. Nếu được thông qua tại đây, dự luật sẽ được chuyển đến Thượng viện để thảo luận thêm và bỏ phiếu cuối cùng trước khi trở thành luật.

Đối với đề xuất cấm mang thai hộ, dự luật đã qua cửa ải đầu tiên khi được Ủy ban Gia đình chấp thuận.

Bước tiếp theo là cuộc bỏ phiếu toàn thể tại Hạ viện. Nếu các đại biểu thông qua dự luật trong phiên họp toàn thể, dự luật sẽ được gửi đến Thượng viện, nơi sẽ diễn ra các cuộc tranh luận tiếp theo và bỏ phiếu cuối cùng. Chỉ khi được cả hai viện thông qua, lệnh cấm mang thai hộ mới có hiệu lực.

Các nhà quan sát quốc tế đã hoan nghênh diễn biến này. Nhóm chuyên gia Casablanca về việc xóa bỏ hoàn toàn việc mang thai hộ đã ca ngợi cuộc bỏ phiếu liên đảng ở Chile, và gọi đó là một bước tiến quyết định hướng tới việc cấm hình thức này.

Nền tảng luân lý và pháp lý phía sau lệnh cấm đề xuất

Các nhà lập pháp ủng hộ dự luật cho rằng lệnh cấm này dựa trên những lo ngại về đạo đức và pháp lý vượt ra ngoài thủ tục hay quy định. Họ lập luận rằng việc mang thai hộ vi phạm phẩm giá của người phụ nữ mang thai bằng cách coi việc mang thai và các chức năng sinh lý riêng tư sâu sắc như một dịch vụ phục vụ mục đích thực dụng.

Dự luật cũng bày tỏ lo ngại về căn tính của trẻ em, cảnh báo rằng mang thai hộ có thể gây xáo trộn quan hệ mẫu tử và phụ tử, đồng thời làm gián đoạn mối dây gắn bó tự nhiên giữa người mẹ và trẻ sơ sinh. Việc tách trẻ khỏi người đã mang nặng đẻ đau, nhất là trong những giai đoạn đầu đời - khi sự gắn bó và dưỡng nuôi định hình sự phát triển - có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng. Khác với nhận con nuôi, vốn là giải pháp cho một đứa trẻ đã hiện hữu và cần được chăm sóc do bị bỏ rơi, mang thai hộ tạo ra sự chia tách ngay từ đầu có sắp đặt, biến đứa trẻ thành kết quả của một sự thỏa thuận hơn là đối tượng được bảo vệ.

Đề xuất này cũng cảnh báo rằng việc mang thai hộ thương mại có thể thúc đẩy các thị trường lợi nhuận bất hợp pháp. Đề xuất chỉ ra rằng lộ trình sinh sản là những hình thức bóc lột mới, nhấn mạnh rằng các bộ phận và cơ thể con người không được trở thành đối tượng của các hợp đồng. Để dẫn chứng cho quan điểm này, dự luật đưa ra sự so sánh với việc hiến tặng nội tạng, nhấn mạnh rằng trẻ em không thể được coi là hàng hóa có thể chuyển nhượng.

Bức tranh pháp lý phân hóa tại Mỹ Latinh và châu Âu

Tại khu vực Mỹ Latinh, việc mang thai hộ vẫn chưa được quản lý chặt chẽ, hầu hết các quốc gia đều thiếu các lệnh cấm rõ ràng và khiến hoạt động này nằm trong vùng xám pháp lý hơn là bị coi là bất hợp pháp. Mặc dù một số bang của Mexico có quy định về thủ tục này, nhưng các quốc gia như Argentina, Bolivia, Colombia, Ecuador, Paraguay, Peru và Venezuela lại không có đạo luật quốc gia cụ thể nào về vấn đề này. Brazil và Uruguay cho phép mang thai hộ với những điều kiện nghiêm ngặt.

Tuy nhiên, một số quốc gia châu Âu đã áp dụng các phương pháp nghiêm ngặt hơn nhiều. Các quốc gia bao gồm Ý, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Na Uy và Ba Lan cấm tất cả các hình thức mang thai hộ, cả vì mục đích thương mại và nhân đạo, phản ánh một bước tiến lớn hơn nhằm bảo vệ phẩm giá con người và ngăn chặn thương mại hóa việc mang thai.