25 năm Ngày Quốc tế Tưởng niệm Holocaust: Giáo hội bác bỏ mọi hình thức bài Do Thái

Tác giả: Kielce Gussie

Xuân Đại (TGPSG) biên dịch từ Vatican News

TGPSG/Vatican News -- Tám mươi mốt năm sau ngày trại tập trung và hủy diệt Auschwitz được giải phóng, chúng ta tưởng nhớ hàng triệu sinh mạng đã bị cướp đi trong thảm họa Holocaust, đồng thời tập trung vào việc ngăn chặn sự tái diễn, dưới bất kỳ hình thức nào, của “lòng thù hận, sự cố chấp, phân biệt chủng tộc và định kiến”.

Cách đây tám mươi mốt năm, trại tập trung và hủy diệt Auschwitz-Birkenau của Đức Quốc xã đã được giải phóng. Riêng tại trại này, hơn một triệu người đã bị sát hại, phần lớn trong số họ là người Do Thái.

Để ghi dấu thời khắc lịch sử khi các nạn nhân sống sót được tự do, ngày 27 tháng 1 đã được Liên Hiệp Quốc chọn vào năm 2005 làm Ngày Quốc tế Tưởng niệm Holocaust. Năm 2026 đánh dấu kỷ niệm 25 năm ngày tưởng niệm này được thiết lập.

Những hiểm họa của thù hận và cố chấp

Từ những kinh hoàng của Chiến tranh Thế giới thứ hai và thảm họa Holocaust, Liên Hiệp Quốc đã ra đời. Mục tiêu của tổ chức này là duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, cung cấp viện trợ nhân đạo cho những người gặp khó khăn, bảo vệ nhân quyền và gìn giữ luật pháp quốc tế.

Một người tham dự thắp nến trong buổi lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Tưởng niệm Holocaust (AFP hoặc các đơn vị cấp phép)

Với sứ mạng ấy, vào năm 1948, Liên Hiệp Quốc đã thông qua hai văn kiện nền tảng: Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và Công ước về Ngăn ngừa và Trừng trị Tội ác Diệt chủng.

Cùng với các văn kiện này, nghị quyết của Liên Hiệp Quốc thiết lập Ngày Quốc tế này nhấn mạnh rằng Holocaust “sẽ mãi mãi là lời cảnh tỉnh cho toàn nhân loại về những hiểm họa của thù hận, cố chấp, phân biệt chủng tộc và định kiến”.

Những cách thức tưởng niệm

Từ nghị quyết này, Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi các quốc gia thành viên “xây dựng các chương trình giáo dục nhằm truyền đạt cho các thế hệ tương lai những bài học từ Holocaust, để ngăn chặn những hành vi diệt chủng trong tương lai”. Hai mươi mốt năm sau lời kêu gọi ấy, các quốc gia đã đáp lại theo những cách khác nhau.

Tại Vương quốc Anh, Trung tâm Giáo dục về Holocaust giúp đào sâu việc hiểu biết Holocaust đã xảy ra như thế nào và vì sao. Các nghiên cứu tại Trung tâm tập trung vào việc bảo đảm rằng Holocaust không được quên đi cách dễ dàng, mà câu chuyện và các bài học của nó tiếp tục được giảng dạy cho các thế hệ hôm nay.

Tại Hội trường Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, các nhà ngoại giao và công chúng sẽ cùng quy tụ để cử hành Ngày Quốc tế này với các nạn nhân sống sót sau Holocaust và gia đình họ. Việc duy trì tiếng nói của những người đã trải qua những kinh hoàng ấy giúp ngăn chặn ảnh hưởng sâu xa của Holocaust bị thu gọn chỉ còn là những dòng chữ trong sách giáo khoa.

25 năm của những tiếng nói và câu chuyện

Chủ đề của lễ kỷ niệm 25 năm Ngày Quốc tế này là “Tưởng niệm Holocaust vì Phẩm giá và Nhân quyền”.

Như Liên Hiệp Quốc diễn tả: “Việc tưởng niệm nhìn nhận phẩm giá của các nạn nhân và những người sống sót sau Holocaust. Việc này giữ sống động ký ức về các cộng đồng, truyền thống và những người thân yêu mà Đức Quốc xã đã tìm cách xóa bỏ”.

Việc tưởng nhớ thúc đẩy mỗi người suy tư về “những hậu quả chết người của chủ nghĩa bài Do Thái và thù hận, của sự phi nhân hóa và thái độ thờ ơ không giải quyết”.

Liên Hiệp Quốc chỉ ra rằng, hơn tám thập kỷ sau Holocaust, con người ngày nay vẫn phải đối diện với các cuộc tấn công hằng ngày trên khắp thế giới.

Chủ nghĩa bài Do Thái đang gia tăng, trong khi việc phủ nhận và bóp méo Holocaust vẫn tiếp diễn. Theo báo cáo của Bộ Các vấn đề Cộng đồng Do Thái Hải ngoại và Chống Chủ nghĩa Bài Do Thái, trên khắp châu Âu đã có “mức gia tăng 400% các nội dung thù hận”.

Tuy nhiên, theo Liên Hiệp Quốc, việc tưởng niệm Holocaust “chống lại sự phủ nhận và bóp méo, bác bỏ những điều sai trái, đối diện với thù hận và khẳng định tính nhân bản của các nạn nhân”.

Việc nhấn mạnh các quyền phổ quát cho mọi người, bất kể sắc tộc, tôn giáo hay nguồn gốc, là điều thiết yếu để đạt được hòa bình. Đây cũng là trọng tâm trong sứ mạng của Liên Hiệp Quốc.

Hôm nay đánh dấu kỷ niệm 25 năm thiết lập Ngày Quốc tế Tưởng niệm Holocaust

Ngày Quốc tế này tiếp tục là lời nhắc nhở sâu sắc cho thế giới về những hiểm họa mà thù hận, sự cố chấp và chủ nghĩa bài Do Thái gây ra.

Liên Hiệp Quốc khẳng định: “khi tôn vinh các nạn nhân của Holocaust, chúng ta tái khẳng định nhân tính chung của mình và cam kết bảo vệ phẩm giá cũng như quyền con người của mọi người.”

Hơn thế nữa, Ngày Tưởng niệm Holocaust còn là một lời kêu gọi hành động: đừng quên lãng, nhưng hãy suy tư về thực trạng của thế giới hôm nay, để ngăn chặn những tội ác như Holocaust không bao giờ tái diễn.